Şrift:
Deniz Tanasoglu Qaqouz Türkleri hakkında
11.11.2019 [00:15] - Köşə yazarları
Gagauz adı iki parçadan düzülüdür. Gag = Eski Oğuz dilinde Hak yani asıl, öz demektir. Auz = Oğuz demektir. Böylece Gagauz= Hakoğuz,Asıloğuz demektir.
10. asırda Orta Asya’da yaşayan Oğuz Devleti, 11. asırda bozuldu. Anlaşmazlık çıktı. Bir payı İslâmî kabul etti, bir payı (bölümü) istemedi. İslâmî kabul etmeyenler kendilerine biz «H A K O Ğ U Z»uz dediler. Ö bürlerine de «Müslüman Oğuzlar» dediler. Müslüman oğuzlar Horasan’dan geçerek Küçükasya’ya geldiler. Selçuk Devletini düzdüler (kurdular). Onların başı Selçuk Bey’di. Ö bür yarısı Batıya geçtiler. İrtiş Deresi boylarından gün batısına gittiler. Karadenizin üst kısmından Balkanlara geçip orada yerleştiler. Bizans İm paratorluğunun sınırlarına geçtiler. Orada, fonetik düşmesi ile, HAKOĞUZ ’lar oldu GAGAUZ. Biz Gagauzlar Oğuz Türkleriyiz.
Eski Oğuz dilimizi konuşuruz. Bugünkü Gagauz dili temiz bir Oğuz dilidir. Türk dillerinin hepsine çok yalandır. Ancak Anadolu Türkçesine daha yalandır. Millî Folklor
19. asrın başlarında Gagauzlar Balkanlardan Moldavya’ya geçtiler. Bir kısmı Bulgaristan ve Romanya’da kaldı. Bugün Moldavya’daki Türk nüfusu 200.000 civarındadır. Yaşadığımız topraklara «Bucak Kırları» demekteyiz.
Herkes Gagauz Türkü olduğunu biliyor. Ancak tarihini bilen az. Ben Uzun Kervan adlı kitabımda tarihimizi anlatıyorum. Şimdi bütün Gagauzlar yavaş yavaş tarihlerini öğreniyorlar. Eski S.S.C.B.’nin bazı cumhuriyetlerinde, Kazakistan ve Özbekistan’da 2-3 köy var. Ukrayna ve Kafkasya’da iki üç köy var. En çok Bulgaristan’da 60.000 civarında Türk var. (Gagauz Türkü). Bu kış onlarla görüştük. V arna’da, Balçık’da çok
Gagauz var. Cevizlik v.b. köylerde bulunduk onlar da bizim dilimizi çok güzel ve temiz biliyorlar. Onlar bizim dilimizi başka dillerle karıştırmıyorlar. Bizim dilimiz Moldavya’da biraz başka dillerin tesirinde kaldı. Bulgaristanda yaşayan Gagauzların âdetleri de çok otantik. Fakat Bulgaristan Devleti onları Gagauz Türkü olarak kabul etmiyor. Onları Bulgar yazmışlar. İnsanlar arasında ne kadar Gagauz Türkü olduğu biliniyor. Ancak Devletin istatistiğinde yok. Biz orada insanlarla konuştuk. Köylerin nüfusunu hesap ederek toplam nüfusu hesap ettik. Ayrıca Romanya’nın D obruca bölgesinde 5-6 bin Gagauz Türkü var. Türkiye’de ve daha bazı yerlerde Gagauz Türkleri var.
Bulgaristandakilcrle var. Onlar 100 kişi 2 defa geldiler. 10 yıldır onlarla ve A m eıika’dakilerlc görüşüyoruz. Sovyetlerde yaşayan Türk halklarıyla çok yakın tem aslarımız var. Özellikle Azerbaycan, Türkmenistan ve Kırgızistan’la. Kazak, Özbek, Kırım Tatarları dilimize çok yakın. Hepsinden çok Azerbaycan bize çok vardım ediyor. Azerbaycan bizim gençleri Üniversitelerine kabul ediyor. 20 gencimiz bu yıl Bakû Üniversitesinde okuyor. Yazarlarla, kompozitörlerle çok yakınız. Bcıı Baku’da Türkoloji Bölümüne üç yıl devam etlim. Tez verdim. Aşkabat’la çok temasım var.
Cengiz AYTMATOVla çok temas etlim. Din bakımından, dinî bir problemimiz yok. Onlar bizim kilisemize, biz onların camisine gireriz. Bizim bütün grup Ankara’da Kocatepc Camiine gittik. Çok memnun olduk, çok güzel. Evet ilk defa geliyoruz. Grubumuzun adı «Düz Hava», bizde öyle bir oyun var. İstanbul’da, Silifke’de, A nkara’da hep Türkçe konuştuk, anlaştık. Bizim halkımız, sade insanlar, köylüler, çiftçiler bizim kültürümüzü tutarlar, muhafaza ederler. Fakat öğrenim yapmış olanlar dillerini karıştırıyorlar. Gorbaçov gelince biz çok rahat ettik. Stalin ve Brejncv
bizi Rus yapmak için çok uğraştılar. 1986 yılında Gorbaçov gelince biz amatörlükten profesyonelliğe geçtik. Oyun ve türkü gruplan vardı. 1957 yıknda «Kadıyca» adında
bir am atör dernek kurduk. Benim bu grubum uzun yıllar çalıştı. Festivallere gittik. Ancak fazla birşey yapamadık. 1986 yılında Kültür Bakanlığı bize Devlet asamblesini verdi. Biz Düz Hava asamblesini kurduk. Bu bir güzel adımdır. Bundan başka okullara ana dilimiz ders olarak kondu, 30 yıllık aradan sonra... Şimdi biz kültür faaliyetlerimizi başlattık. Tiyatro açmak istiyoruz. Bizim İnce Sanatlar Enstitüsü’nde iki Gagauz grubumuz var. rejisör yapmak istiyoruz. Onlara Gagauz dil ve edebiyatı dersleri veriyorum. Üniversitelerde Gagauz gruplarımız var. Sanatçı, koreograf yetiştiriyoruz. Bize birkaç rejisör ve koreograf lâzım. Bu konuda Türkiye’den yardım bekliyoruz. G ençlerimiz buraya gelsin öğrenim görsün. Çekirge, Üçayak, Kadıyca, Karşı Hava, Ava Oyun, Çökelek, Belden Oyun, Koldan Oyun, Mahram a (Başörtüsü)
Türk kardaşlarıma, kankardaşlarıma, Oğuz kardaşlarıma çok duygularımız var. Fakat hepsini söylemek çok zor. Biz çok dolduk, hislendik. Burada bakışlarımızla anlaştık.
İstiyoruz ki biz Türk insanları, biz Oğuz Türkleri birbirimizi unutmayalım, bilelim. Biz birbirimizi ne kadar bilirsek o kadar yaklaşırız. Jürkiye’deki Türkler bize gelsinler. Biz onlara hevesle bakarız, ağırlarız. Biz de buraya geldik çok iyi karşılandık, çok alâka gördük. Biz bütün grup olarak Türk memleketimizde Türk kardeşlerimizle
görüştüğümüz için çok sevindik. Kendimizi memleketimizde hissettik. A tatürk’ün bir sözü var «Türkiye Türklerindir» ve «NF. MUTLU TÜRKÜM DİYENE...» Bu sözleri çok sevdik, çok beğendik. İnsanlar Türkiye’de bizi yakın kabul ettiler. Bizi sesliyorlar (soruyorlar), bizim Moldavya’da nasıl yaşadığımızı öğrenmek istiyorlar. Hcrgün birbirimizi sorduk. Türkiye’deki kandaşlarımızla, gardaşlarımızla her zaman görüşmek istedik.

Deniz Tanasoglu
Komrat (Qaqouz Yeri)
Bu xəbər oxucular tərəfindən 43 dəfə izlənilmişdir!
Google Yahoo Facebook Twitter
Del.icio.us Digg StumbleUpon FriendFeed